Świętokrzyskie opactwa.

Zamek w Chęcinach

Bezpośrednimi filiami francuskiego Morimond były trzy świętokrzyskie opactwa cystersów: w Jędrzejowie – powstałe w la­tach 1141-49 jako pierwsze w Polsce, Wą­chocku i Koprzywnicy. Cystersi, którzy upowszechniali zdobycze technicz­ne i kulturę agronomiczną (np. koło wodne, eksploatację surowców mineralnych, wy­dajne folwarki), przyczynili się do rozwoju szlaków, przemysłu i rolnictwa. Zwie się ich czasa­mi zakonem inżynierów.

Opactwo wąchockie należy do zabyt­ków najwyższej, światowej klasy. Duże ilości szlaków turystycznych i w sumie nie tylko. Do dzi­siaj zachowały się tu niespotykane gdzie indziej oryginalne wnętrza romańskie datowane na XIII w.: bogato zdobiony ka­pitularz z czterema filarami, dormitorium (sypialnia), fraternia (miejsce do pracy), karcer oraz kościół z transeptem. Przy­kładem przejścia między epoką romańską a gotykiem jest refektarz (jadalnia).

Część pomieszczeń opactwa zajmuje kolekcja unikatowych zbiorów patriotycz­nych zgromadzonych przez księdza Walen­tego Ślusarczyka i eksponowanych niegdyś na plebanii w Nowej Słupi W krużgankach klasztoru umieszczono urnę z prochami Jana Piwnika – „Ponurego”, legendarnego dowódcy zgrupowań partyzanckich Armii Krajowej w Górach Świętokrzyskich, mają­cego w czasie wojny kwatery na sąsiednim Wykusie.